Nàng vỏ trứng

Ngày xưa, trên đất Mường Ai có hai anh em mồ côi cha mẹ từ lúc còn nhỏ, người anh tên là Cả, em tên là Hai. Hàng ngày hai anh em vác cần câu ra suối, câu được cá đem đi đổi lấy quần áo để mặc, cơm gạo để ăn. Ngày nào Cả và Hai cũng câu được rất nhiều cá. Một hôm, câu từ sớm đến trưa mà chẳng được con cá nào, Hai bàn với anh: - Anh ạ, ta đi về thôi. Cả rút dây câu, lại thấy lưỡi câu động đậy, cái phao chìm nghỉm. Anh giật cần câu nhưng không kéo nổi. Hai lội xuống mò thì thấy lưỡi câu bị một hòn đá như cái trứng gà đè lên. Tưởng là có cá to, họ lại câu nữa. Nhưng cứ mỗi lần phao chìm là lưỡi câu lại mắc vào hòn đá nọ. Lần này, Hai mò hòn đá lên nhìn kỹ rồi reo to: - Ồ, cái trứng. Ngồi câu suốt buổi mà chỉ được mỗi cái trứng lạ, họ bèn quay về nhà. Hai bỏ trứng vào nồi đem luộc. Nước sôi lâu lắm mà trứng vẫn nổi lên kêu loong coong. Anh Cả bàn nên đập trứng ra xem, Hai ngăn lại nói: - Ta đem cho gà ấp thử coi. Gà mái ấp được nửa tháng, cái trứng vẫn không nở. Cả hai toan đập trứng, Hai lại ngăn, và họ đem trứng cất lên gác, Hai bàn với Cả: - Trời mưa, ta không đi câu được, ta sẽ đi phát rẫy để có ngô, lúa. Hôm sau, họ đã phát xong đám rẫy to bằng mười gian nhà thì chợt có con quạ đậu ở chót ngọn cây kêu: Tao nghe khát nước Ai tìm cho tao Rồi muốn cái nào Tao cho cái ấy. Nghe quạ kêu vậy. Hai mừng lắm, cầm vò nước giơ lên nói: Tao cần hột lúa, hột ngô Để trồng nương, trỉa rẫy Nếu cho tao giống với Thì xuống uống nước ngon. Quạ liền sà xuống uống một hơi cạn cả vò nước, rồi nó vỗ cánh bay đi. Hôm sau Cả và Hai đến rẫy thì thấy một đống ngô vàng và một gùi lúa. Họ liền lấy hạt ngô tỉa xuống rẫy, hạt thóc gieo xuống nương. Ngày tháng trôi đi, ngô đã vàng áo, lúa đã trau bông, Cả và Hai gánh ngô, lúa về chất kín cả nhà. Mỗi bận đi nương về, hai chàng đã thấy ngô lúa được xếp vào gác cẩn thận. Lại có hôm, họ thấy có nhiều đon lúa được vò sẵn thành hột, có cả gạo giã đầy cót, đầy nong. Hai chàng ngạc nhiên lắm.