Chuyện đối đáp của người tiều phu ở núi Na

Đất Thanh Hóa phần nhiều là núi, bát ngát bao la đến mấy nghìn dặm. Trong đó có một ngọn núi cao chót vót, tên gọi là núi Na. Núi có cái động, dài mà hẹp, hiểm trở mà quạnh hiu, bụi trần không bén tới, chân người không bước tới. Hàng ngày, trong động có người tiều phu gánh củi đi ra, đem đổi lấy cá và rượu, cốt được no say chứ không lấy một đồng tiền nào. Hễ gặp ông già, trẻ con dưới đồng bằng lại nói những chuyện trồng dâu, trồng gai một cách vui vẻ. Ai hỏi họ tên, nhà cửa, tiều phu chỉ cười không trả lời. Mặt trời ngậm núi, lại thủng thỉnh về động. Đương thời cho là người thuộc hạng Thần Môn, Tiếp Dư chứ Thái Hòa [1] trở xuống đều không đủ kể. Sau đến năm Khai Đại [2] nhà Hồ, Hán Thương đi săn, chợt gặp người ấy trên đường, vừa đi vừa hát rằng: Na chi sơn hữu thạch toàn ngoan, Thụ thương thương, Yên mịch mịch, Thủy sàn sàn. Triêu hề ngô xuất, Mộ hề ngô hoàn. Hữu y hề chế kỹ, Hữu bội hề nhận lan. Thát bài thanh hề bình hiểu chướng, Điền hộ lục hề chẩm tình than. Nhậm tha triều thị Nhậm tha xa mã, Tri trần bất đáo thử giang san. U thảo Tống triều cung kiếm, Cổ khâu Tấn đại y quan. Vương, Tạ phong lưu, Triệu, Tào sự nghiệp, Toán vãng cổ lai kim khanh tướng, Thạch triện đài man. Tranh như ngã trạo đầu nhất giác, Hồng nhật tam can. Trên Na sơn đá mọc ngổn ngang Cây xanh xanh, Khói mờ mịt, Nước tuôn tràn. Sáng chừ ta ra đi, Chiều chừ ta về ngàn. áo ta mặc chừ sẵn đây cây lá, Cổ ta đeo chừ nào chuỗi cỏ lan. Núi phơi xanh chừ bình phong sương sớm, Ruộng trải biếc chừ gối thác chon von. Mặc ai xe ngựa, Mặc ai phố phường, Nước non riêng chiếm, bụi đời không vương. Cung kiếm Tống triều, vùi cỏ rậm, Mũ đai Tấn đại, lấp gò hoang. Sự nghiệp Triệu, Tào [3] Phong lưu Vương, Tạ [4] Ngẫm lại cổ kim bao đời khanh tướng, Rêu phủ bia tàn. Sao bằng ta: mặt trời đã cao ba thước, Giấc điệp hãy mơ màng. Hát xong rồi phất áo đi thẳng. Hán Thương đoán chắc đó là một vị ẩn sĩ, bèn sai quan hầu là Trương công đi theo mời lại.