Chuyện đối đáp của người tiều phu ở núi Na

Ông ấy thường dối trá, tính nhiều tham dục, đem hết sức dân để dựng cung Kim Âu [28], dốc cạn của kho để mở phố Hoa Nhai [29]; phao phí gấm là, vung vãi châu ngọc, dùng vàng như cỏ rác, tiêu tiền như đất bùn, hình ngục có của đút là xong, quan chức có tiền mua là được, kẻ dâng lời ngay thì giết, kẻ nói điều nịnh thì thưởng; lòng dân động lay, nên đã xảy ra việc quân sông Đáy [30] bờ cõi chếch mếch nên đã mất dải đất Cổ Lâu [31]. Vậy mà các kẻ đình thần trên dưới theo hùa, trước sau nối vết. Duy có Nguyễn Bằng Cử có lượng nhưng chậm chạp [32]; Hoàng Hối Khanh có học nhưng lờ mờ [33]; Lê Cảnh Kỳ giỏi mưu tính nhưng không quyết đoán [34]; Lưu Thúc Kiệm quân tử nhưng chưa được là bậc nhân [35]; còn ngoài ra phi là đồ tham tiền thì là đồ nát rượu; phi là đồ chỉ lấy yên vui làm thích thì là tuồng lấy thế vị mà khuynh loát nhau; chứ chưa thấy ai biết những kế lạ mưu sâu để lo tính cho dân chúng cả. Nay ta đương náu vết ở chốn núi rừng, lo lảng tránh đi chẳng được, há lại còn xắn áo mà lội nữa ư? [36] Xin ông vui lòng trở về, làm ơn từ chối hộ kẻ cư sĩ này. Ta không thể đem hòn ngọc Côn Sơn cho nó cùng cháy trong ngọn lửa Côn Sơn được. [37] Trương nói: – Sự xuất xử của bậc người hiền lại cố chấp đến như thế ư? Tiều phu nói: – Không phải là ta cố chấp. Ta chỉ ghét những kẻ miệng lưỡi bẻo lẻo, đã đắm mình vào trong triều đình, vẩn đục, rối loạn lại còn toan kéo người khác để cùng đắm với mình. Trương lặng im không trả lời, trở về đem hết những lời của tiều phu tâu lại với chúa. Hán Thương không bằng lòng nhưng còn muốn đem cỗ xe êm để cố đón ra kỳ được, sai Trương lại đi vào lần nữa. Nhưng vào đến nơi thì rêu trùm cửa hang, gai góc đầy núi, dây leo, cành rậm đã lấp mất cả lối đi rồi. Chỉ thấy ở trên vách đá có hai câu thơ đề bằng nhựa cây như sau: Kỳ La hải khẩu ngâm hồn đoạn, Cao Vọng sơn đầu khách tứ sầu. Kỳ La cửa bể hồn thơ đứt, Cao Vọng đầu non dạ khách buồn. [38]